Dây và cách xỏ mặt tỳ hưu: phần hỏng trước cả mặt đá

Mua một mặt tỳ hưu thì người ta bàn rất kỹ về chất đá, về dáng, về cỡ. Nhưng phần giữ nó trên người — sợi dây và cách xỏ — lại thường do người bán làm sẵn, và bạn nhận sao dùng vậy.

Đó là chỗ đáng nhìn kỹ hơn, vì phần lớn ca rơi mất mặt dây là lỗi của dây hoặc của cách xỏ, không phải của mặt.

Dây quyết định nhiều hơn người ta tưởng

Ba lý do.

Dây là phần chịu lực và mòn liên tục, còn mặt đá thì gần như không mòn. Nên trong một bộ, dây luôn là phần hỏng trước.

Dây quyết định mặt nằm đâu trên người, tức là nó quyết định mặt có bị cấn, bị va, bị cọ vào khoá áo hay không.

Và dây quyết định bạn có đeo thật hay không. Dây vướng, ngứa, hay quá ngắn thì món đó sẽ nằm trong ngăn kéo — loạt bài đã có mục riêng về chuyện đeo thấy vướng thì chỉnh lại trước khi cất.

Mấy loại dây và chỗ mỗi loại hợp

Nói theo đặc tính dùng được, không theo tên gọi trên thị trường.

Dây dệt nhiều sợi: mềm, êm cổ, đổi màu và xơ dần theo mồ hôi. Rẻ và dễ thay — đây là điểm mạnh chứ không phải điểm yếu, miễn bạn thay đúng lúc.

Dây da: đẹp khi mới, nhưng ngấm mồ hôi thì cứng lại, nứt và có mùi. Kém hợp với người ra nhiều mồ hôi và với khí hậu ẩm.

Dây kim loại: bền nhất, nhưng nặng hơn và có thể cọ vào mặt đá — cần một hạt đệm ở chỗ tiếp xúc.

Dây cước trong: gọn, nhìn như không có dây, nhưng giòn theo thời gian và đứt rất bất ngờ.

Chọn theo cách sống của bạn — nghề nghiệp, mức vận động, mức ra mồ hôi — chứ đừng chọn theo cái nào nhìn hợp trong tủ kính.

Xỏ và thắt: mấy chỗ quyết định

Phần kỹ thuật, và cũng là phần hay làm qua loa.

Lỗ xỏ trên mặt là chỗ mài mòn. Mép lỗ sắc thì nó cứa dây từ bên trong, và bạn không nhìn thấy cho tới lúc đứt. Hạt đệm hoặc một vòng bọc ở chỗ đó giải quyết được.

Nút thắt phải nằm chỗ kiểm được. Nút giấu sau gáy thì không ai nhìn, mà đó lại là nút chịu lực.

Hai nút hơn một nút với dây dệt: nút phụ giữ lại nếu nút chính tuột.

Kiểu thắt điều chỉnh được thì tiện, nhưng chỗ trượt cũng là chỗ mòn nhanh — kiểm nó thường hơn phần còn lại.

Và chốt cài thì nên có vòng phụ hoặc loại khoá hai lớp nếu mặt có giá trị; khoá đơn bung ra là mất luôn cả mặt.

Hướng của mặt và mấy điều kiêng

Nói cho rõ phần nào là gì.

Về hướng đầu con vật — quay ra ngoài, quay vào trong, quay lên — thì các nguồn không thống nhất, và đây là chuyện quy ước chứ không phải chuyện kiểm được. Loạt bài đã có mục riêng về chỗ nào có gốc, chỗ nào là quy ước.

Phần thực tế thì có: mặt lật úp liên tục là dấu hiệu dây chưa cân, và nó làm mặt cọ vào áo nhiều hơn. Chỉnh bằng một hạt đệm hoặc đổi cách xỏ.

Mặt quá nặng so với dây thì kéo dây xuống một bên và mòn lệch.

Còn chuyện tự thay dây có sao không — về mặt thực tế thì không, và với dây đã mòn thì thay là việc nên làm. Nếu nhà bạn có nếp riêng về việc này thì hỏi người lớn trong nhà, đó là chuyện nếp chứ không phải chuyện kỹ thuật.

Kiểm và thay theo lịch

Việc mất hai phút mà cứu được cả món.

Mỗi tháng kéo nhẹ hai đầu dây và rà ngón tay dọc theo — chỗ mỏng, chỗ xơ, chỗ cứng bất thường đều sờ ra được.

Nhìn kỹ đúng hai chỗ: đoạn qua lỗ xỏ và đoạn ở nút thắt. Gần như mọi ca đứt đều xảy ra ở một trong hai.

Thay theo lịch chứ đừng thay khi đã đứt. Dây dệt đeo hằng ngày thì nên thay định kỳ, và mốc cụ thể tuỳ mức bạn dùng — cứ ghi ngày thay lần trước vào một chỗ là đủ.

Thay ngay khi có dấu hiệu, đừng đợi tới cuối tuần. Đây là chỗ người ta hoãn rồi mất món.

Và giữ mặt ở nhà trong lúc chưa có dây thay — đừng xỏ tạm bằng thứ tiện tay như dây thun hay chỉ khâu.

Tự thay dây hay nhờ tiệm

Câu hỏi thực tế sau khi đã biết lúc nào cần thay.

Tự thay được với dây dệt và nút thắt đơn giản, nếu mặt không quá nặng và lỗ xỏ đủ rộng. Xem kỹ cách xỏ cũ trước khi tháo — chụp một tấm ảnh là đủ.

Nhờ tiệm với dây kim loại, chốt cài, và mọi món có giá trị lớn. Phần khoá và phần bấm cần dụng cụ, và làm hỏng khoá thì tốn hơn tiền công nhiều.

Mang cả mặt tới tiệm thay vì mua dây rời về tự lắp, vì cỡ lỗ và độ dày dây phải khớp nhau.

Hỏi giá công trước, và hỏi luôn họ dùng loại dây gì — đây là chỗ hay bị thay bằng dây rẻ hơn mà khách không biết.

Và nếu giao mặt lại cho tiệm vài hôm thì chụp ảnh trước khi giao, như với mọi món gửi đi sửa.

Ba điều gọn lại

Một, trong một bộ thì dây luôn là phần hỏng trước, và phần lớn ca mất mặt dây là lỗi của dây hoặc cách xỏ chứ không phải của mặt.

Hai, mép lỗ xỏ sắc thì cứa dây từ bên trong mà bạn không nhìn thấy cho tới lúc đứt — một hạt đệm ở chỗ đó giải quyết được.

Ba, kiểm mỗi tháng ở đúng hai chỗ là đoạn qua lỗ xỏ và đoạn ở nút thắt; thay theo lịch chứ đừng thay khi đã đứt.